Çocuğu Anaokuluna Başlayacak Ebebeynler İçin Öneriler

Çocuğu Anaokuluna Başlayacak Ebebeynler İçin Öneriler

Biliyorum ki, ebebyn olarak, çocuğunuzu gözünüzden sakınıyorsunuz. Onun ile ilgili atacağınız her adım sizi endişelendiriyor ve çocuğunuz için en doğru olana karar vermek istiyorsunuz.

Çocuğu anaokuluna gönderecek ebebeynler için öneriler sunmadan önce, bana sıkça sorulan, bir çok ebebynin de aklında olan soruları yanıtlayarak başlamak istiyorum yazıma..

Çocuğumu anaokuluna göndermek gerekli mi, değil mi? Neden anaokuluna çocuğumu göndermeliyim?

Evet. Çocuğunuz ilkokula başlamadan önce anaokuluna gitmeli. Çocuğunuz, sizle beraber vakit geçirirken dünyayı sadece sizin sunduğunuz pencereden görmeyi öğrenir. Buna; çocuğa bakım veren anneanne, babaanne, abla, abi, bakıcılar dahildir. Aslında dış dünyada çok daha fazla pencere vardır. Çocuğunuz sosyalleşme olarak ifade ettiğimiz, aile dışındaki dünyaya açıldığında, sorunlarla başetme, kendini ifade etme, başarma, öğrenme, rekabet, grup içinde kabul görme, diğerini kabul etme gibi kavramları öğrenmesi için anaokuluna gitmelidir. Çocuğunuzun gelişiminde, onu sevmeniz, beslenmesine özen göstermeniz, kıyafetlerinin temizliği, oyuncak almanız tek başına yeterli değildir. İnsan biyo – psiko – sosyal bir varlıktır. Dolayısı ile hem biyolojik hem psikolojik hem de sosyal olarak bu üç alanda sağlıklı olmak, insan mutluluğunun da temelini oluşturur. Çocuklar hem fiziksel, hem zihinsel, hem sosyal, hem duygusal olarak eş zamanlı gelişmelidir. Çocuğunuzun hayat boyu dengede ve mutlu olabilmesi için de sosyalliğini desteklemek hayati önem taşır. 

Anaokuluna gitmesi çocuğuma nasıl bir katkı sağlar?

• Anaokulu çocuğa disiplini ve sınırları öğretir.

- Okula giriş çıkış saatleri

- Yemek yeme saatleri

- Uyuma saatleri

- Oyun oynama saatleri

- Kurallara uyma

- Kendi sınırları bilme

- Arkadaşlarının sınırlarını öğrenme

İle ilgili sosyal yaşama ve okul dönemine hazırlık yapar. Çocuklar her istediklerinin hemen o an olmasını isterler. Bunun her zaman her yerde olmayacağını en güzel anaokulunda öğrenirler. Evde istediği yapılmayan çocuğun ağlamalarına, küsmelerine, inatlaşmasına ya da öfkeyle saldırmalarına zaman zaman şahit oluruz. Okulda bu tepkilerini kontrol etmeyi öğrenir. Verdiği tepkiler işe yaramadığında kuralları kabul eder ve uyum sağlar. 

• Anaokulu çocuğunuzu sosyalleştirir.

- Sosyalleşmenin öneminden bahsetmiştim. Kendi varlığının diğerleri tarafından kabulü için sosyal uyum, grup içi uyum çok önemlidir. Çocuklar büyürken ev halkındaki insanlarla sosyallik yaşarlar. Ancak kendi yaş gruplarından çeşitli arkadaşlar ile birlikte vakit geçirmek çocuğunuzun öğrenme sürecini zenginleştirir ve hızlandırır. Sosyalleşmek, yaşam boyu temel ihtiyaç alanımızdır. 

- Çocuk sosyalleşirken; paylaşmayı öğrenir. Oyuncağını paylaşır. Bazen yemeğini paylaşır. Derste kullanılan bazı materyalleri paylaşır. Anaokulunda yapılan etkinlikler paylaşmayı öğretir.

- Sosyalleşme aynı zamanda toplum içinde kendi sınırlarını tanımlamayı öğrenir. Aynı zamanda diğer insanların sınırlarını kavrar. Nerde durması gerektiğini öğrenir. Sosyal ve ahlak kuralları çocupun süperegosunu geliştirir. Yani içeride onu olumsuz davranışlara karşı durduran ahlaki bir iç denetim mekanizması oluşur. 

- Sosyalleşme, çocuğun dil gelişimini destekler. Çocuk iletişime geçerken kullandığı kelime haznesi zenginleşir. Aynı zamanda arkadaşlarıyla oynadıkları oyunlar, okunan masallar çocuğun dil gelişimini destekler.

Anaokulu çocuğunuzun psiko-motor gelişimini destekler.

- Anaokulu derslerinde yapılan çalışmalar, örneğin; kesme, yapıştırma, boyama, çizme,  motor beceriyi geliştirir. 

- nesne eşleştirme, oyunlar görsel – işitsel hafızayı geliştirir.

- Sınıflandırma pratiklik kazandırır ve ayırt etmeyi öğrenir.

- Resimli boya kitabı okuma gözlem yapma ve soyut düşünmeyi geliştirir. Çizim ve boya görsel mekansal algıyı ve hafızayı geliştirirken, motor beceriyi destekler. 

- Erken okuma yazma süreci desteklenirken, çocuklar için öğrenme kolay olur. Öğrenmek zordur algısı olan çocuk hayatı boyunca öğrenme süreçlerinde zorluk yaşar, anksiyete geliştirir, çabalamayı bırakabilir. Öğrenmek kolay ve olağan bir durum olarak tanımlayan çocuk için ise sadece emek ve zaman harcamak öğrenmek için yetecektir. Öğrenme yaşam boyu devam eder. Bu nedenle özgüven gelişimi için de öğrenme kavramının kolay ve tanıdık olması çok önemlidir.

Anaokulu çocuğa spor alışkanlığı kazandırır.

- Çocuğunuzun fiziksel ve ruhsal sağlığı için sporu sevmesi ve hayatında yer açması da dengeli ve düzenli bir yaşam için elzemdir. 

- Spor aynı zamanda hedefe odaklanma, konsantrasyon, kendine inanma, düzenli çalışma disiplinini öğretir. Kurallara uyumu arttırır. Görev tamamlama becerisi kazandırır.

                 Anaokulu çocuğunuzun özgüvenini geliştirir.

- Bu süreçleri sağlıklı olarak tamamlayan çocuk artık öğrenmeye açık. Kolaylıkla yapacağına, başaracağına inanır. Kendine olan inancı gelişir. Yenilik onun için olağan sürecin bir parçasıdır. 

Anaokulu zararlı mıdır?

- Anaokulu kötü eğitim veren öğretmenler ve kötü yönetilen idareciler olmadığı sürece zararlı değildir. Ebebyn olarak araştırarak çocuğunuzu göndermenizi tavsiye ederim.

Anaokulunda çocuğum sorun yaşıyorsa ne yapmalıyım?

- Öncelikle öğretmen ya da okul kaynaklı olup olmadığını bulmaya çalışın. Daha sonra da çocuk terapistinden destek alın. Çocuğunuz ego gelişim sürecinde zorlanma yaşıyor olabilir. Erken dönemde farkedilmesi ve terapi ile desteklenmesi, ilerleyen dönemlerde yaşanabilecek daha büyük tabloları engeller.

Göndereceğim anaokulunda nelere dikkat etmeliyim?

Elinizde okulları değerlendirmek için bir liste yapın. Aşağıdaki soruları sorarak yan yana getirip karşılaştırın. 

Okul seçerken hangi kriterlere bakmalı, hangi soruları sormalısınız?

1. Gruplar kaç kişilik, öğretmen başına kaç çocuk düşüyor? Uzmanlara göre üç yaş grubu için her altı çocukla bir öğretmen ilgilenmeli ve sınıftaki öğrenci sayısı 15’i geçmemeli.

2. Öğretmenlerin deneyimi nasıl? Öğretmenlerin erken çocukluk eğitimi ile ilgili sertifikaları, çocuk gelişimi veya pedagoji eğitimine ve meslekte en az üç yıl deneyime sahip olmaları gerekir.

3. Öğretmeninden, temizlik görevlisine personel ne kadar süredir orada çalışıyor? Küçükler için “süreklilik” çok önemli bir kavramdır. Devamlı personelin değiştiği yerde kendilerini güvende hissetmezler.

4. Öğle yemeği mönüsünde neler var? Protein, karbonhidrat ve sebze dengesi tutturulmalı. Miniklere fast food sunan anaokullarından kaçının.

5. Aktiviteler yaşlarına ugun mu? 2-3 yaş grubu paylaşmayı yeni yeni öğrenir. Bu nedenle mekanda bol oyuncak olmalı, ünite konuları ağır olmamalı.

6. Anne katılımına izin veriliyor mu? İlk gidişte çocuk ortama alışana kadar anne birkaç dakika sınıfta kalmalı. Daha sonra onlar meşgulken kaçmamalı. Düzgün bir şekilde “Ben şimdi gidiyorum. Öğlen seni alacağım.” diyerek, çocuğunuzdan ayrılmalısınız.

7. Mekanın bahçesi var mı, bahçe ne sıklıkta kullanılıyor? Çocuklar yaz, kış yarım gün eğitimde 1, tam gün eğitimde 2 kere açık havada aktivite gerçekleştirmeli.

8. Çocuklar dışarıda aktivitelere gidiyor mu? Grup olarak hayvanat bahçesi gezisi veya yaşlarına uygun tiyatro gösterisi günlerine heyecan katar, bilgiyi yerinde öğrenmelerini sağlar.

9. Çocuklar her an yetişkin gözetiminde mi? 2-3 yaşındaki küçükler kısa süreliğine bile olsa göz önünden ayrılmamalıdır.

10. Oyuncaklar ne sıklıkta yıkanıyor ve temizleniyor? Çağımızın hastalığı alerjiyi, uzun süre yıkanmayan yumuşak oyuncaklar tetikliyor.

11. Günlük rutin nasıl?

12. Disiplin nasıl sağlanıyor, ceza veriliyor mu, veriliyorsa ne tür cezalar?

13. Hasta ve yaralı çocuğun ilk bakımı nasıl yaplıyor? İlk yardım bilgisine sahip personel var mı?

14. Bina kaç yıllık, depreme karşı güvenli mi, yangın durumunda acil çıkış kapısı var mı?

15. Okul ne zaman tatile giriyor?

 Bunları Gözlemleyin.

1. İlk intibanız çok önemlidir. Çocukların okuyacağı sınıfa girin ve öğretmenleriyle ilişkilerini gözlemleyin. İhtiyaçları olduğunda öğretmenler yardıma yetişiyor mu? Çocuklar kendilerini evlerinde gibi rahat hissediyorlar mı ve mutlular mı?

2. Çocuğunuzun sınıf öğretmeniyle tanışın. Yaptığı işi seviyor mu ve güleryüzlü mü?

3. Oyun alanından, bahçeye, tuvaletten, mutfağa her yer temiz ve hijyenik mi?

Çocuğumu anaokuluna nasıl alıştırırım?

Gün içerisinde birkaç saat sizden ayrı kalmayı başarabilecek, sizden başkasına güven duyabilecek ve kendi ihtiyaçlarını kendisi karşılayabilecek becerileri gösterebilme zamanı geldi.

İlk anaokuluna başlama süreci yaklaşık 3 yaş civarıdır. Bu yaş öncesinde çocuğunuz duygusal olarak size bağlı bir dönemdedir. Sizden ayrılmak istemez, ayrıldığı zaman kaygılanabilir , ağlar. Bu duygusal gelişimi için normal bir süreçtir. 3 yaş sonrasında sosyal gelişiminin sağlanması ve bazı becerilerin kazanılması için anaokulu eğitiminin belli sürelerle başlaması sağlıklı bir gelişim için önemlidir.

Öncelikle onu anaokuluna gideceği fikrine alıştırın.. 

1. Çocuğunuz anaokuluna başlamadan önceki birkaç hafta boyunca ona anaokulunun nasıl bir yer olduğunu anlatın. Yapacakları aktivitilerden, oynayacakları oyunlardan bahsedin ve onu ortama sözlerle alıştırın. Bu şekilde çocuk anaokuluna hevesle başlayacaktır. İlk günler için yanına en sevdiği oyuncağı  alabilirsiniz.

2. Çevrenizdeki üç dört anaokuluyla görüşmeden ve karşılaştırma yapmadan karar vermeyin. Siz ön elemeden geçirdikten sonra çocuğunuzu alın ve okulları gezdirin. Hangi anaokulu sınıfında kendini daha eğleniyor hissediyor ve öğretmenini daha çok benimsediyse oraya gönderin.

3. Anaokulunun evinize yakın olmasına dikkat edin. Küçük yaşta trafikle tanışmasınlar.

4. Okul görüşmelerine erken başlayın. Sınıflara az çocuk alındığından kayıtlar erkenden doluyor.

Anaokulu ilk haftalarında adaptasyon sürecinini nasıl yönetirim?

Anaokuluna başlama süreci bazı çocuklarda hızlıca tamamlanırken bazı çocuklar çok zorlanabiliyor. Kaygılar artabiliyor, uzun ağlama krizleri yaşanabiliyor. Duygusal gelişimin zarar görmemesi için hem ailenin hem de okulun dikkatli olması önemlidir.

Bu dönemin sağlıklı tamamlanması için ilk isteğimiz annenin de bu ayrılma sürecine duygusal olarak hazır olmasıdır. Başarısız sonuçlanan uyum süreçlerinin çoğunda annenin henüz bu ayrılığa hazır olmamasını gözlemliyoruz. Anne veya baba nasıl davranması gerektiğini bilirse çocuğun duygusal gereksinimleri daha fazla karşılanacak , duyduğu endişe ve korkular azalacaktır.

İlk günle beraber yapmanız gerekenler…

• Çocuğunuzun ve sizin stresli olmadığı bir dönemi seçmelisiniz: Okula başladığı dönemde siz ve çocuk duygusal olarak rahat olmalıdır. 

• Çocuğunuzun hastalık döneminde olmamasına dikkat etmelisiniz

• İlk gün çoğunlukla çocuğunuzun yanında olun: Birçok anne ilk gün görevi öğretmene bırakmaya çalışır. Bu çocukta kaygıyı başlatabilir. Sizden ayrılması için acele etmemelisiniz. Sizin olduğunuz, kendisini güvende hissettiği zamanlarda yanında olarak hem ortama hem de öğretmenine ısınması için ona yardımcı olun.

• Oyun oynasın ve keyifli zaman geçirsin : İlk gün kontrolü ona bırakın. Yapmak istediklerini yapsın ve tüm merakını gidersin. Öğretmeninin onun istediklerini yapıyor olması onu mutlu edecek yıl boyunca devam etmesi gereken güven ve sevginin temelleri ilk gün atımlı olacaktır 

• İlk gün fiziksel gereksinimlerini siz karşılayın: Tuvalet ve yemek vb gibi gereksinimlerini ilk günlerde öğretmenine yaptırmak istemeyebilir. Bu onun için özel ve alışkın olmadığı bir durumdur. Eğer öğretmenin gereksinimlerini karşılamasına izin veriyorsa devam edebilirsiniz. İstemiyorsa zorlamayın. 

• İlk gün okulda yemek yemesini ve uyumasını beklemeyin: 

Birçok anne ilk gün diğer çocuklarla beraber hareket etmesini ve onlarla birlikte masada oturup yemek yemesini bekleyebiliyor. Bu çocuğu zorlayan bir durum haline gelebilir, okulu yemek yenen ve uyku uyunan bir yer olarak algılamasına zemin hazırlayabilir. Eğer diğer çocukları gördüğünde kendisi masaya oturmayı tercih ediyor ve bu durumdan keyif alıyorsa izin verebilirsiniz.

• İlk günü süre olarak uzun tutmayın: 

İlk gün okuldan keyifli ayrılması önemlidir. 

• Öğretmenin sıcak ve güven veren iletişimi önemlidir: 

İlk günkü karşılaşmada öğretmenin yaklaşımı okula olan olumlu algısı için çok önemlidir. Bu nedenle öğretmenin yaklaşımlarını çok iyi gözlemleyin. Eve gittiğinizde öğretmenin ismini ve okulda geçirdikleri keyifli vakitleri ona hatırlatın. Bu; okul ile ev arasında bağ kurmasını sağlayacak ve öğretmenine daha hızlı alışmasına zemin oluşturacaktır.

• Öğretmenine alıştığını hissettiğinizde yavaş yavaş uzaklaşın: 

Bu alışma süresi her çocukta farklıdır . Bazı çocuklar ikinci günde sizden uzaklaşmayı başarabiliyorken bazı çocukta daha uzun sürebiliyor. 2-3 veya 4. gün aynı ortamda olmaya devam etseniz de o öğretmeni ile oynarken siz biraz uzakta durup başka şeylerle ilgilenebilirsiniz. Göz iletişiminizi onunla asla koparmamalı ve gereksinim duyduğunda ilginizi devam ettirmelisiniz.

• Başlangıç için arkadaşlarına değil öğretmenine alışması önemlidir: Birçok anne ilk günlerde çocuğunun diğer çocuklarla birlikte oynamasını ve onlara alışmasını ister. Bu yanlış bir düşüncedir. Öncelikli olan bir yetişkine güven duymasıdır. Çünkü ilerleyen dönemlerde bir sorun yaşadığında sığınacağı kişi siz değil öğretmeni olacak. Bu nedenle ilk sıcak iletişim öğretmeni ile kurulmalıdır. Öğretmeni, uyum süreci tamamlandıktan sonra diğer çocuklarla tanışması ve kaynaşması için ona yardımcı olacaktır.

• Aşamalı uzaklaşma süreçlerine başlayabilirsiniz: Bu sürece geçmeniz için çocuğunuzun duygusal olarak hazır olduğunu gözlemlemelisiniz. Öğretmenine güven duygusu oluştuğunda ve oyun oynarken siz uzaklaştığınızda hemen sizi aramıyor, ağlamıyor ve kaygılanmıyorsa başka bir odada kalabilirsiniz. Bu sürece hazır olma süresi her çocukta farklıdır unutmayın!

• Evde öğretmeni, arkadaşları ve okulla ilgili sohbetler edin: 

Bu sohbetler okul algısının güçlenmesini ve hayatında okulun bir rutin haline gelmesini sağlayacaktır. Sohbetlerden keyif aldığını hissettiğiniz sürece devam edebilirsiniz. Hoşlanmıyorsa bırakın. Okul ve ev arasındaki bağı kuvvetlendirmek için eğer kabul ediyorsa evden birkaç eşya , oyuncak götürebilirsiniz. Bu kendisini iyi hissetmesini sağlayabilir.

• Ayrılma süreci: 

Bu aşamaya gelme ve duygusal olarak hazır olma süresi her çocuk için farklıdır. Çocuğunuz öğretmeni ile yeterli iletişimi kurabilmişse, ona güven duyup fiziksel ihtiyaçlarını gidermesine izin veriyorsa, sizin aşamalı olarak uzaklaşma ve ortadan kaybolma süreçlerinizde sizi aramıyorsa siz olmadan okulda kalma aşamasına geçebilirsiniz. Bu süreyi başlangıçta kısa tutmalısınız , zamanla bu süreyi duygu ve davranışlarına göre uzatabilirsiniz.

• Uyum süreci tamamlandıktan sonra servis, yemek ve uyku aşamalarına geçmelisiniz : 

İlk günlerde servise binmek çocukta kaygıyı arttırabilir. Her aşamaya geçişte çocuğun duygusal olarak hazır olması önceliklidir. Kabul etmiyorsa asla zorlanmamalıdır. Ev ve okul birlikte hareket ederek ikna çabalarına sevgi ve güven duygusunu zedelemeden devam etmelidir.

• Okula uyum sürecinde çocuğunuzda bazı duygusal ve davranışsal değişimler gözleyebilirsiniz :

Bu süreçte çocuğun bazı kaygılar yaşaması normaldir . Bu kaygılara bağlı olarak evde sizden ayrılmak istememe, huzursuzluk, iştah ve uyku düzeninde bozulma, sık ağlama görülebilir. Bu dönemde çocuğunuza karşı sabırlı ve anlayışlı olmalısınız. Gerektiğinde okulla iletişim halinde olmalı ve birlikte hareket edebilmelisiniz.

• Sık yaşanan ağlama krizleri, kaygılar, korkular, uyku düzensizlikleri bir AYRILIK ANKSİYETESİ olabilir : 

Bu süreçte bir uzman desteği almanız öncelikli olmalıdır. Aksi halde çocuğunuzun duygusal gelişimine zarar verebilirsiniz. Çocuğun başlangıçta duyduğu bazı endişeler bir düzeyde normal kabul edilse de yoğunlaşan kaygı ve korkulara dikkat edilmelidir.